Economisch,
sociaal en demografisch - van de 15e tot de 19e eeuw
In
1445 waren er in Izegem 180 haarden, of zowat 1000 inwoners. De meeste
mensen leefden van de landbouw; als nijverheidsgewas werd vlas geteeld.
Op het einde van de 14e eeuw was Izegem een aanzienlijk productiecentrum
voor linnen geworden. Zelfs de vernietiging van de linnenhalle door de
Gentenaren in 1452 kon geen ommekeer veroorzaken. De halle stond tussen
de twee (nog steeds bestaande) marktplaatsen. De heer van Izegem gaf op
17 november 1525 zijn toestemming tot het houden van een linnenmarkt,
die ook voor hem een bron van inkomsten zou betekenen. De linnenmarkt
werd de zaterdag gehouden en dat is in Izegem tot op vandaag de marktdag.
Halfweg
de 16e eeuw werd Izegems linnen via Brugge naar Engeland en vooral
Spanje geëxporteerd.
De
Izegemse el gold toen als de geijkte West-Vlaamse el voor het linnen.
Vooral de 'Yseghemsche blaeukens' of 'bocraen',
blauw geverfd linnen, waren een specialiteit van de Izegemse linnenproductie.
In juni 1577 werd trouwens met de bouw van een
nieuwe linnenhalle begonnen, op het moment dat de Izegemse
markt het peil van de Kortrijkse had bereikt. Vanaf dat ogenblik
ging het evenwel bergaf met het Izegemse linnen.
Op
22 augustus 1568 werd de Sint-Tillokerk geplunderd door de protestantse beeldenstormers.
Ook de kerken van Emelgem en Ingelmunster werden toen door dezelfde bende verwoest.
De kerk van Kachtem werd beschadigd door de Beeldenstorm, maar, anders dan in
Izegem en Emelgem, leed het dorpsleven er nauwelijks onder.
Tot
1577 was de 16de eeuw de gouden eeuw voor de Izegemse lijnwaadnijverheid,
maar de jaren 1578-1609 waren ongeluksjaren voor Izegem.
Een indicator daarvoor is de daling van het aantal Izegemse buitenpoorters
van Kortrijk. Buitenpoorters (hier Izegemnaren) genoten van rechten in
de stad waarin ze zich als poorter lieten inschrijven (hier Kortrijk).
Tussen 1577 en 1593 daalde dat aantal tot één zesde! Een andere aanwijzing
voor de crisis is dat in 1587-1588 een belasting op het verbruik van wijn,
bier en vlees in Izegem geen drie procent opbracht van wat in 1575-1576
kon worden geïnd. Vanuit Gent, waar de calvinisten eind 1577 de macht
hadden gegrepen, werd een breed offensief tegen de kerk ingezet, waaraan
ook Izegem niet ontsnapte.
Op 25
oktober 1578 sloeg de Izegemse bevolking op de vlucht
voor de Malcontenten, die vanuit Menen in noordelijke
richting oprukten. De Malcontenten waren Waalse eenheden die streden
aan de zijde van Filips II. Op 7 april 1579 kregen talrijke wevers uit
de streek de toelating om zich in Brugge te vestigen er er te werken.
In 1580
speelde zich in en om Ingelmunster en tot in Emelgem en Izegem een veldslag
af : generaal de la Noue, een calvinist in dienst van Willem van Oranje,
werd bij zijn poging om het kasteel van Ingelmunster in te nemen, beslissend
verslagen.
In 1582
brak in de hele kasselrij Kortrijk een zware crisis uit.
In 1587
was Emelgem vrijwel onbewoond.
Op 18
april 1589 gingen in Izegem de halle en talrijke huizen in
de vlammen op, vermoedelijk in brand gestoken door
plunderende vrijbuiters uit Oostende of de omgeving van Sluis. Om aan
de strooptochten te ontsnappen werd o.a. in Emelgem een fort gebouwd
waarin een militair garnizoen geplaatst werd.
Ook in
december 1592 viel een bende van 200 plunderende
vrijbuiters Izegem binnen; ze staken verschillende huizen in
brand en eisten losgeld voor gevangengenomen notabelen.
In
1595 brak pest uit. Dat ook de plaatselijke landbouw in die
periode zware klappen kreeg, laat zich raden.
Tijdens
het Twaalfjarig Bestand (1609-1621), ten tijde van de aartshertogen Albrecht
en Isabella, werd de situatie in Izegem wat beter, maar de rest van de 17de
eeuw was rampzalig, vooral door het vele oorlogsgeweld. Verscheidene keren sloegen
Izegemnaren op de vlucht voor plunderende troepen, vooral Franse, maar ook uit
Lorreinen en Holland. Het economisch leven steunde op de landbouw en de linnennijverheid,
maar de rol van Izegem als linnenhandelscentrum was uitgespeeld. In de 17de
eeuw noteren we ook een aantal misoogsten, die hongersnood en daardoor ziekten
veroorzaakten. In de zomer van 1631 werd Kachtem aangevallen door een roverbende.
Toen Izegem opnieuw met de pest af te rekenen kreeg, besloot de wet in 1638
tot de bouw van een pesthuis in Emelgem (de heer van Izegem was ook heer van
Emelgem). Geregeld werd de streek door Franse soldaten bezet. In 1645 plunderden
Franse troepen, die in het bezit wilden komen van de vesting Kortrijk, o.a.
in Emelgem en Kachtem. De Negenjarige oorlog (1688-1697) was rampzalig. Op 22-23
oktober 1689 kreeg Emelgem het ongewenste bezoek van Hollandse soldaten uit
het garnizoen van Nieuwpoort en in 1690 plunderden Franse en Spaanse soldaten
er.
In
1692 en 1693 waren er in Izegem meer sterften dan
geboorten. Het hoogtepunt van de demografische crisis viel evenwel
in 1694, toen 786 sterfgevallen werden genoteerd, naar schatting een
kwart van de bevolking! Dat was 15 à 20 keer meer dan in een normaal
jaar. Naar schatting telde Izegem 3.228 inwoners in 1653 en 3.447 in 1710,
een stijging slechts met 219 eenheden in meer dan een halve eeuw
De 18de eeuw bracht
nieuwe voorspoed. Dat was de Oostenrijkse periode (1713-1792). Slechts de Oostenrijkse
Successieoorlog (1740-1748) betekende weer wat oorlogsgeweld in Izegem. De voeding
verbeterde vooral dankzij de verspreiding van de aardappel. Wegens de lage loonkost
was de Vlaamse linnennijverheid zeer competitief en kon een deel van de productie
worden uitgevoerd. Tussen 1710 en 1790 verdubbelde de (klein-)Izegemse bevolking
: van 3.447 tot 7.088. In 1746 stonden er 673 woonhuizen - waarvan 219 hoeven
- in Izegem zelf, 231 woningen - waarvan 3 hofsteden - meer dan in 1653. De
stijging van de bevolking werd niet opgevangen door de landbouw, wel vnl. in
de lijnwaadsector. In 1783 telde Emelgem 1417 zielen. Kachtem telde in 1745
zo'n 628 parochianen en in 1775 235 gezinnen met 830 communicanten, zodat het
dorp in 1775 een onderpastoor toegewezen kreeg. In 1804 kreeg elk Izegemse huis
een huisnummer.
In
1445 waren er in Izegem 180 haarden, of zowat 1000 inwoners. De meeste
mensen leefden van de landbouw; als nijverheidsgewas werd vlas geteeld.
Op het einde van de 14e eeuw was Izegem een aanzienlijk productiecentrum
voor linnen geworden. Zelfs de vernietiging van de linnenhalle door de
Gentenaren in 1452 kon geen ommekeer veroorzaken. De halle stond tussen
de twee (nog steeds bestaande) marktplaatsen. De heer van Izegem gaf op
17 november 1525 zijn toestemming tot het houden van een linnenmarkt,
die ook voor hem een bron van inkomsten zou betekenen. De linnenmarkt
werd de zaterdag gehouden en dat is in Izegem tot op vandaag de marktdag.
Tijdens
het Twaalfjarig Bestand (1609-1621), ten tijde van de aartshertogen Albrecht
en Isabella, werd de situatie in Izegem wat beter, maar de rest van de 17de
eeuw was rampzalig, vooral door het vele oorlogsgeweld. Verscheidene keren sloegen
Izegemnaren op de vlucht voor plunderende troepen, vooral Franse, maar ook uit
Lorreinen en Holland. Het economisch leven steunde op de landbouw en de linnennijverheid,
maar de rol van Izegem als linnenhandelscentrum was uitgespeeld. In de 17de
eeuw noteren we ook een aantal misoogsten, die hongersnood en daardoor ziekten
veroorzaakten. In de zomer van 1631 werd Kachtem aangevallen door een roverbende.
Toen Izegem opnieuw met de pest af te rekenen kreeg, besloot de wet in 1638
tot de bouw van een pesthuis in Emelgem (de heer van Izegem was ook heer van
Emelgem). Geregeld werd de streek door Franse soldaten bezet. In 1645 plunderden
Franse troepen, die in het bezit wilden komen van de vesting Kortrijk, o.a.
in Emelgem en Kachtem. De Negenjarige oorlog (1688-1697) was rampzalig. Op 22-23
oktober 1689 kreeg Emelgem het ongewenste bezoek van Hollandse soldaten uit
het garnizoen van Nieuwpoort en in 1690 plunderden Franse en Spaanse soldaten
er.